Samenvatting ademhaling en bloedsomloop vmbo (tl)   Ademhaling werking de longen zie animatie luchtpijp De kraakbeenringen houden de luchtpijp open. strotklepje Het sluit tijdens het slikken de luchtpijp af zodat het voedsel in de slokdarm komt en niet in de luchtpijp. huig zorgt ervoor dat voedsel niet in neusholte komt. bronchieen vertakkingen luchtpijp longblaasjes van hieruit zuurstof naar bloed en CO2 naar long strottenhoofd begin luchtpijp met stembanden zie animatie hoofd dwars buitenste tussenribspieren binnenste tussenrib spieren middenrifspieren buikspieren uitademen normaal inademen normaal x x uitademen diep x x inademen diep x x Rustig uitademen gaat "vanzelf" De ribben zakken door hun gewicht naar beneden en het middenrif neemt zijn bolle vorm aan. De weg van zuurstof>neusholte, keelholte,strottenhoofd,luchtpijp,bronchiën,longblaasjes,rode bloedcel,hemoglobine. Zuurstof wordt in de cellen gebruikt om glucose te verbranden. De verbranding van glucose levert energie. Als in de cellen suiker verbrand wordt komt er CO2 vrij, dat gaat met de aders naar het hart en vandaar met de longslagader naar de longen. Zuurstof gaat met de longader naar de linkerkant van het hart en vandaar via de aorta en de slagaders naar alle organen. Ademhaling embryo De longen van het kind werken nog niet. In de placenta loopt zuurstofarm bloed van het kind langs zuurstofrijk bloed van de moeder. Zuurstof gaat van de moeder naar het bloed van het kind. Via de navelstreng komt zuurstofrijk bloed naar het kind. Koolstofdioxide gaat van het bloed van het kind in de placenta naar het bloed van de moeder. De moeder ademt de zuurstof in voor het kind en de koolstofdioxide uit. Ademhaling kikker Kikkers zijn amfibieën. Ze zijn koudbloedig, Als het koud is buiten is hun lichaamstemperatuur laag. Ze hebben dan weinig zuurstof nodig om door verbranding van suiker warm te worden. Een volwassen kikker ademt met longen en kan ook via zijn dunne huid ademen> Kikkervisjes ademen met kieuwen (de uitsteeksels aan de kop) Ademhaling vis Een vis ademt door kieuwen. Zuurstof zit in water opgelost> Het stroomt langs de kieuwen en via de kieuwdeksels weer naar buiten. In de kieuwen zitten veel bloedvaatjes waar de zuurstof in gaat. Ademhaling insect Insecten ademen door tracheeën luchtbuisjes openingen in achterlijf longziektes Door roken grotere kans op hart en vaatziektes en longkanker. Astma vernauwde luchtwegen Hyperventilatie te snelle ademhaling als er te weinig CO2 in het bloed zit Bloedsomloop zie animatie slagaders aders dikke wand dunne wand grote druk, kloppen lage druk (kleppen) van hart af naar organen van organen naar hart toe zuurstofrijk behalve longslagader zuurstofarm behalve longader aorta de hoofdslagader die uit de bloed van de linker kamer door het lichaam pompt kleine bloedsomloop van de rechterkamer via de longslagader naar de longen en via de longader naar de linkerboezem Lymfe Lymfe is het vocht (plasma) van het bloed dat door de wand van de haarvaten weglekt en rond de cellen stroomt. Daarna komt het in de lymfevaten die het vocht weer terugbrengen naar het bloed In lymfe zitten geen rode bloedcellen., maar wel witte. Het hart + bloedvaten (animatie) De hartkleppen zorgen ervoor dat het bloed niet terug kan naar de boezem. De linkerkant van het hart bevat zuurstofrijk bloed. De kransslagader is brengt zuurstof en voedingsstoffen naar de hartspier. De linkerkant van het hart zorgt voor de grote bloedsomloop en moet het hardst werken. De linkerkamer heeft daarom de dikste wand. Let op: De poortader brengt voedingsstoffen van de darm naar de lever. Er gaan twee bloedvaten naar de lever toe (poortader en leverslagader) en 1 ervan af (leverader) hartziektes Arteriosclerose = vernauwing van slagadertjes door vetknobbeltjes.De aders vervetten Trombose ontstaat als een korstje (stolseltjes) een verstopping in een bloedvat veroorzaakt.Het stolseltje gaat van het been via de aders naar het hart, daarna naar de longen. Tot dan toe worden de bloedvaten steeds wijder en gebeurt er niets. De bloedvaten in de longen worden steeds nauwer. In de longen verstopt een bloedvat (longembolie) Een verstopping van de kransslagader heeft tot gevolg dat een deel van de hartspier geen zuurstof meer krijgt, gevolg een hart infarct. Bloedstolling In het bloed zit een oplosbaar eiwit (fibrinogeen) dat draadjes vormt in een wond Dat gaat met behulp van de bloedplaatjes. Rode bloedlichaampjes blijven haken in het netje van fibrine. Afweer tegen ziektes Witte bloedlichaampjes zorgen voor bestrijding van ziekteverwekkers. Er zijn witte bloedlichaampjes die bacteriën en virussen opeten. Andere witte bloedlichaampjes maken antistoffen waarmee bacteriën en virussen aan elkaar geplakt kunnen worden. Antistoffen worden gemaakt na een infectie Voor iedere soort bacterie of virus moet een andere antistof gemaakt worden. Als men een antistof tegen een bacterie gemaakt heeft is men immuun. Na een tweede infectie met dezelfde ziekte verwekker worden de antistoffen zeer snel bij gemaakt. Vaccinatie is inspuiten met dode of ongevaarlijke ziekteverwekkers, waardoor men immuun wordt tegen een ziekte. Bloedgroepen (animatie) In de wand van bloedgroep B zit een stof waartegen de witten bloedcellen van iemand met bloedgroep A anti-B maken. Het bloed gaat dan klonteren. Bloedtype O bevat geen stoffen die voor iemand met A vreemd zijn. Samenstelling bloed Plasma vloeistof van het bloed bevat opgeloste voedingsstoffen, fibrinogeen, koolstofdioxide, antistoffen rode bloedlichaampjes vorm van een autowiel gemaakt in rode beenmerg afgebroken in lever afval stoffen in gal bevatten rode kleurstof hemoglobine in hemoglobine zit ijzer zuurstof wordt gebonden aan hemoglobine witte bloedlichaampjes schakelen bacteriën en virussen uit 1 type vreet bacterieën en virussen op kunnen rond kruipen tussen de cellen andere soort maakt antisotffen bloedplaatjes zorgen voor de stolling Leukemie is kanker in het beenmerg waardoor er teveel witte bloedcellen komen