Termen en begrippen eindexamen biologie Havo - tweede fase 1  stoffen, stofwisseling en enzymen Organische stoffen Eiwitten functies aminozuren Vetten functies schematische structuur herkennen Koolhydraten suikers zetmeel cellulose DNA zie erfelijkheid ATP energierijke stof ("opgeladen batterij") wordt gevormd in mitochondriën (voor het grootste deel) bij verbranding levert energie aan andere celonderdelen ATP --> ADP + energie Enzymen Bouw en werking Eiwitten specifieke vorm --> passen maar op één substraat -->werlen specifiek- kunnen maar één bepaalde reactie versnellen temperatuurgevoelig - eiwitten veranderen bij hogere temperaturen--> optimumkromme pH-gevoelig - optimaal bij bepaalde pH Werking Stofwisseling Assimilatie Opbouw omzetten van kleine moleculen in grotere energie voor nodig autotrofe organismen van anorganische stoffen worden organische stoffen gemaakt planten en bepaalde bacteriën heterotrofe organismen van kleinere organische stoffen worden grotere gemaakt dieren, schimmels en meeste bacteriën Processen: fotosynthese vorming van glucose uit koolstofdioxide en water zuurstof blijft over alleen bij planten voortgezette assimilatie vorming van eiwitten uit glucose en zouten (alleen bij planten - autotrofe organismen)) bij alle organismen: vorming van andere organische stoffen (vetten en andere koolhydraten uit glucose vorming van eiwitten uit aminozuren Dissimilatie Algemeen Afbraak reacties grote(re) organische moleculen worden afgebroken tot kleinere energie komt vrij energie wordt tijdelijk vastgelegd in ATP (opgeladen batterij) deel van de energie komt vrij als warmte ATP kan door andere celonderdelen gevruikt worden als energieleverancier gebruikt voor: assimilatie (maken van stoffen) beweging actief transport Aërobe en anaërobe dissimilatie Aërobe dissimilatie van glucose verbranding met behulp van zuurstof brandstof meestal glucose levert veel energie reactieschema glucose + zuurstof --> koolstofdioxide + water + energie Anaërobe dissimilatie afbraak zonder gebruik van zuurstof er komt (veel) minder energie vrij er blijven energierijke stoffen over alcohol of melkzuur alcoholgisting bij gistcellen bepaalde bacteriën planten CO2 en alcohol blijven over reactieschema glucose --> alcohol + CO2 + energie melkzuurgisting bij bepaalde bacteriën gewervelde dieren (in de spieren) alleen melkzuur blijft over reactieschema glucose --> melkzuur + energie