[home]
[inhoud site][Inhoud bovenbouw][practicum][links]

 

Termen en begrippen eindexamen biologie Havo - tweede fase 11 Bloed en bloedsomloop  Transport bij dieren      bloedsomloop                                     dubbele bloedsomloop (grote - en kleine bloedsomloop kleine bloedomloop Bloed gaat van: rechterkamer--> long --> linkerboezem O2 -opname uit de longblaasjes CO2 - afgifte aan de longblaasjes grote bloedsomloop bloed gaat van linker kamer --> organen --> terug naar rechter boezem O2 - afgifte aan de weefsels CO2 - opnamen uit de weefsels In schema richting van de bloedstroom kunnen aangeven (gebruik Binas of Biodata) bouw bloedvaten slagaders bloed stroomt van het hart af hoge bloeddruk dikke gespierde wand alleen kleppen aan begin aorta zuurstofrijk behalve longslagders en bij foetus de navelstrengslagaders aders bloed stroomt naar naar het hart toe lagere bloeddruk dunne wand kleppen aanwezig zuurstofarm behalve lomgaders en bij foetus navelstrengaders haarvaten heel kleine vaatjes wand is één cellaag dik voor uitwisseling van stoffen tussen bloed en weefselvloeistof    hart en hartslag                                   Bouw - gebruik Binas of Biodata rechterboezem - krijgt O2 -arm bloed uit de holle aders rechterkamer - pompt bloed in de longslagaders linkerboezem - krijgt O2- rijk bloed uit de longen linkerkamer - pompt bloed in de aorta Werking kleppen harttkleppen tussen boezem en kamers voorkomen terugstromen van bloed van kamer naar boezem dicht tijdens samentrekken kamers slagaderkleppen kleppen aan begin van longslagaders en aorta voorkomen terugstromen van bloed van slagaders naar kamers dicht tijdens de hartpauze hartslag frequentie aantal samentrekkingen per tijdseenheid hart heeft eigen ritme (opgewekt vanuit sinusknoop) versnellen o.i.v. orthosympatische zenuw (autonome zenuwstelsel) slagvolume hoeveelheid bloed die per slag door een kamer weggeperst wordt neemt bij avtiviteit toe   bloeddruk   bovendruk (systolisch) - tijdens samentrekken hartkamers onderdruk (diastolisch - tijdens hartpauze Bloedruk is het hoogst in de slagaders (hoe dichter bij het hart hoe hoger) en het laagst in de aders      samenstelling                       Bloed samenstelling Bloedplasma bestaat uit: water (oplosmiddel) zouten bloedeiwitten (bijv, fibrinigeen - nodig bij bloedstolling) hormonen voedingsstoffen afvalstoffen Bloedcellen rode bloedcellen bevatten hemoglobine voor O2- transport geen kern --> beperkte levensduur worden afgebroken in de lever gevormd in rood beenmerg vooral van platte beenderen witte bloedcellen afweer tegen infectieziekten - "opeten" ziekteverwekkers - vorming antistoffen kunnen zich voortbewegen gevormd in rood beenmerg bloedplaatjes rol bij bloedstolling celfragmenten gevormd in rood beenmerg    functies bloed         transport vervoer van O2 (m.b.v. hemoblobine) en CO2 vervoer van voedingsstoffen - vanuit darmen naar cellen van alle organen vervoer van afvalstoffen ( bijv, melkzuur en ureum) vervoer van hormonen andere functies afweer tegen infectieziektes stollen (wondjes dicht maken) --> Bloedstolling warmte verspreiden door het lichaam    weefselvloeistof en lymfe                 uitwisseling stoffen in de haarvaten (afbeelding) Werking haarvaten (uitleg) Lymfevaten begin haarvaten o.i.v. bloeddruk --> bloedplasma wordt uit de haarvaten geperst  --> bloeddruk neemt af, osmotische waarde neemt toe bloedcellen en bloedeiwitten blijven in de haarvaten uitgeperste vloeistof heet weefselvloeistof bevat voedingsstoffen voor de cellen cellen nemen voedingsstoffen op en geven afvalstoffen af eind haarvaten deel van het uitgeperst water gaat door osmose terug naar het haarvat (osmotische waarde van bloed is hoger) rest komt in lymfevat terecht --> lymfe lymfe komt via een omweg uiteindelijk weer in de bloedbaan terecht (vlak bij get hart