[home]
[inhoud site][Inhoud bovenbouw][practicum][links]

 

Termen en begrippen eindexamen Havo deel 14 Regeling - zintuigen zintuigen Algemene kenmerken niet in 2008 en 2009 Prikkels: veranderingen in milieu uitwendige prikkel verandering in omgeving inwendige prikkel verandering in inwendige milieu bijvoorbeeld: hoeveelheid CO2 in het bloed lichaamstemperatuur Adequate prikkel: prikkel die bij een bepaald zintuig hoort licht --> oog geluid --> oor geur --> neus smaak (zoet zuur zout en bitter) --> tong druk --> drukzintuigjes in huid temperatuur --> warmte- en koudezintuigjes in huid lichte aanraking --> tastzintuigjes in huid houding en beweging --> evenwichtszintuig (vlak bij het inwendige oor) Prikkeldrempel prikkel moet bepaalde sterkte hebben anders reageert het zintuig niet prikkelsterkte moet boven de drempelwaarde liggen Gewenning zintuig geeft minder of geen impulsen door als een bepaalde prikkel steeds herhaald wordt Impuls zwak elektrisch stroompje verloopt langs zenuwcellen Zintuig neemt prikkel waar als prikkel boven de prikkeldrempel ligt ontstaan er ontstaat impulsen aantal impulsen hangt af van de sterkte van de prikkel oog - onderdelen niet in 2008 en 2009                 Bouw oog: gebruik Binas Functies onderdelen oogspieren: draaien oog pupil: regelen hoeveelheid licht die op het boog valt hoornvlies en glasachtig lichaam: lichtbreking (samen met lens) lens: accommoderen netvlies: waarnemen licht vaatvlies: bevat de bloedvaten traanklieren - maken traanvocht spoelt stof weg beschermt oogbol tegen uitdroging oogzenuw - geleidt impulsen naar hersenen oog - werking lens niet in 2008 en 2009                                                 Accommoderen = het boller maken van de lens bolle lens voor dichtbij kijken lichtstralen worden sterk afgebogen platte lens voor veraf kijken lichtstralen worden minder sterk afgebogen boller en platter worden door: straalvormig lichaam bestaat uit: accommodatiespier met lensbandjes werking: dichtbij kijken accommodatiespier trekt samen lensbandjes gaan slap hangen ooglens wordt boller veraf kijken accommodatiespier ontspant lensbandjes gaan strak staan lens wordt afgeplat Verziendheid alleen in de verte goed scherp kunnen zien oorzaak: oogas te kort of lens kan niet bol genoeg worden verbeteren met bolle (positieve) lens lens versterkt de werking van de ooglens ouderdomsverziendheid lens wordt minder elastisch --> kan minder goed bol worden Bijziendheid alleen dichtbij scherp kunnen zien oorzaak: oogas te lang of lens kan niet plat genoeg worden verbeteren met: holle (negatieve lens) lens doet tegenovergestelde als ooglens Staar - lens wordt ondoorzichtig oog - netvlies niet in 2008 en 2009                                     Netvlies bestaat uit: zintuigcellen staafjes gevoelig voor alle golflengtes van zichtbare licht --> geen kleuren mee waarnemen lagere drempelwaarde dan kegeltjes --> van belang voor zien in schemering kegeltjes vooral in gele vlek minder aan de zijkanten van het netvlies gevoelig voor licht van bepaalde golflengtes (kleuren) drie typen kegeltjes voor blauw, rood en groen licht waarnemen van wit doordat alle drie de typen geprikkeld worden hogere drempelwaarde dan staafjes pigmentcellen voor lichtabsorptie van licht dat langs de staafjes en kegeltjes gaat voorkomt terugkaatsen van licht ontbreken vaak bij nachtdieren --> licht wordt teruggekaatst --> licht passeert opnieuw de zintuigcellen Gele vlek deel netvlies in verlengde van oogas bevat vrijwel alleen kegeltjes Blinde vlek bevat geen zintuigcellen zenuwuitlopers verlaten op die plaats het oog oog - pupil niet in 2008 en 2009                 Pupilreflex (zie ook Bouw oog): veel licht --> kleine pupil weinig licht --> grote pupil reflex: hoeveelheid licht waargenomen door staafje en kegeltjes mpulsen naar hersenen via sensorische zenuwuitlopers schakelcellen verwerken informatie impulsen via motorische zenuwuitlopers naar kringspier van iris kringspier trekt samen pupil wordt kleiner (bij veel licht) of groter (bij weinig licht) gezichtsbedrog niet in 2008 en 2009 ogen nemen juist waar hersenen interpreteren verkeerd