Samenvatting examenstof biologie Havo - vernieuwde tweede fase Domein: E4 Homeostase bij de mens: hormoonstelsel Centraal examen Hormoonstelsel Je moet: verstrekte informatie over de functie van specifieke hormonen, de hormoonklieren die ze produceren en hun doelwitorganen kunnen toepassen in beschreven situaties. de kenmerken van hormonale regeling kunnen aangeven en het principe van een regeling kunnen uitleggen met gebruik van de volgende aspecten: hormonen worden meestal aan het bloed afgegeven; de concentratie van hormonen in het bloed is bepalend voor de mate van reactie van doelwitorganen; negatieve terugkoppeling. Hormonen zijn regelstoffen. Van belang bij het in stand houden van een constant inwendig milieu. Vaak in samenwerking met autonome zenuwstelsel. Worden gemaakt in hormoonklieren. Worden meestal afgegeven aan en vervoerd door het bloed. Hebben effect op bepaalde organen: doelwitorganen met juiste receptoren op de celmembranen. Concentratie van hormoon bepaalt de mate van de reactie van de doelwitorganen. Regeling door negatieve terugkoppeling (Ipad) Een hormoonklier maakt een bepaald hormoon, dat hormoon heeft een bepaald effect. Dat effect heeft (direct of indirect) weer een remmende invloed op de hormoonklier --> d e hormoonklier gaat minder van het hormoon maken. Opzoeken in Binas of Biodata: Functie hormonen. Bijbehorende hormoonklier. Doelwitorgaan (of organen). Voorbeelden Hypofyse groeihormoon FSH LH TSH Schildklier (Ipad) thyroxine Eilandjes van Langerhans (Ipad) insuline en glucagon Bijnieren adrenaline Ovaria (eierstokken) (Ipad) oestrogenen (oestradiol en oestron) progesteron Testes (zaadballen) testosteron Placenta (moederkoek) HCG © scholte/marree 2008