[home]
[inhoud site][Inhoud bovenbouw][practicum][links]

 

Samenvatting examenstof biologie VWO - tweede fase 16. Onstaan en handhaving van verscheidenheid Populatie Populatie Populatie alle individuen van een bepaalde soort in één gebied kunnen zich onderling voortplanten binnen een populatie zijn er verschillen tussen de individuen (verscheidenheid van een populatie) ontstaan door mutaties Genfrequenties             Genfrequenties in een populatie Wet van Hardy-Weinberg allelenfrequenties van de allelen p en q p + q = 1 genfrequenties AA - p2 Aa - 2pq aa - q2 p2 + 2pq + q2 = 100% Hiermee: aan de hand van bekende genetische samenstelling van een populatie voorspellingen doen over de genetische samenstelling van toekomstige populaties Wet mag alleen toegepast worden als aan de volgende voorwaarden is voldaan: de populatie is groot er is geen emigratie naar of immigratie van andere populaties er vinden geen mutaties plaatst er is geen sprake van partnerkeuze op basis van genotype voortplanting is "at random" er treedt geen natuurlijke selectie op vrijwel geen enkele populatie voldoet aan al deze voorwaarden de allelenfrequentie verandert zodra aan één van de voorwaarden niet voldaan wordt evolutie op kleine schaal (micro-evolutie) Evolutie Natuurlijke selectie   Natuurlijke selectie Binnen een populatie is genetische variatie in stand gehouden door: mutaties en voortdurende recombinatie van erfelijke eigenschappen (door geslachtelijke voortplanting) Bepaalde genotypen zijn in bepaald milieu in het voordeel (fitness) = hebben meer overlevingskans --> grotere kans op nakomelingen De gunstige eigenschap wordt doorgegeven aan de nakomelingen --> meer nakomelingen met die eigenschap genfrequenties verschuiven Industriemelanisme (voorbeeld natuurlijke selectie) Onderzoek ontstaan levensvormen         Beschrijven van het onstaan van bepaalde levensvormen gebeurt op grond van: het bestuderen van fossielen versteende overblijfselen van organismen afdrukken in gesteenten van organismen resten van organismen die door sedimentatie van de lucht werden afgesloten bijvoorbeeld versteende skeletdelen (botten, tanden) voetafdrukken vergelijkend onderzoek tussen fossielen en moderne organismen vergelijken van" overeenkomstige" delen van verschillende soorten organismen bijvoorbeeld: homologe organen organen met dezelfde embryologische ontstaanswijze zelfde evolutionaire oorsprong - zelfde bouwplan door aanpassing aan andere omstandigheden(selectie) zijn vormen veranderd divergente evolutie voorbeeld: voorpoot van hond, dolfijn, vleermuis analoge organen organen die op elkaar lijken maar een verschillende oorsprong hebben aangepast aan gelijksoortige omstandigheden convergente evolutie voorbeeld: vleugel van vogel, vleugel van vlinder vergelijkend onderzoek van het DNA Oopvattingen over het ontstaan van levensvormen               generatio spontanea (spontane generatie ) leven kan ontstaan uit levenloze of dode materie maden uit rottend vlees palingen uit modder muizen uit stro bacteriën uit soep schepping beschreven bij diverse religies bovenaardse macht, God, heeft alle levensvormen laten ontstaan evolutie ingewikkelde levensvormen hebben zich ontwikkeld uit eenvoudige levensvormen geleidelijke verandering van eigenschappen in de loop van de aardgeschiedenis natuurlijke selectie speelt een rol Aanwijzingen daarvoor: overeenkomsten in bouw DNA overeenkomst in bouw van organismen overeenkomsten hart en bloedsomloop bij gewervelde dieren overeenkomsten in bouw skelet overeenkomsten in de ontwikkeling voor de geboorte het voorkomen van rudimentaire organen staartwervels bij de mens pootresten bij slangen voorkomen van fossielen - versteende resten van organismen of versteende afdrukken Darwin grondlegger moderne gedachten (neodarwinisme) over evolutie uitgangspunten Endosymbiose © scholte/marree 2004