[home]
[inhoud site][Inhoud bovenbouw][practicum][links]

 

Samenvatting examenstof biologie VWO - tweede fase 15. Ecologie: dynamiek in ecosystemen Ecologie Ontwikkeling populatie                             Populatie alle individuen van een bepaalde soort in één gebied kunnen zich onderling voortplanten Populatiegrootte (= totaal aantal individuen van een populatie) weergegeven met de term populatiedichtheid (= aantal individuen per oppervlakte-eenheid) wordt beïnvloed door: emigratie en immigratie geboortecijfer en sterftecijfer Populatiegroei (zie voor de grafieken Biodata) bij onbeperkte hulpbronnen (overschot voedsel) weinig vijanden --> populatie groeit exponentieel (J-vormige groeicurve) bij beperkte hulpbronnen --> evenwicht wordt bereikt --> stabiele populatie (S-vormige groeicurve) Populatie kan instorten door: snelle toename aantal vijanden ernstig voedselgebrek (na aanvankelijke snelle groei) Instandhouden van populatie nodig: voldoende variatie (verscheidenheid) Er zijn erfelijke verschillen tussen de individuen --> bij verandering milieu voldoende organismen met geschikte eigenschappen aanwezig Populatiedichtheid te bepalen door: telling van de gehele populatie alleen mogelijk bij kleinere populaties met goed zichtbare individuen telling van een steekproef kleinere organismen op een bepaald oppervlak op meerder plaatsen in het ecosysteem populatiedichtheid bereken: gemiddelde aantal individuen in de steekproeven vangen, merken en terugvangen aantal dieren vangen, tellen en merken gemerkte dieren weer terug zetten opnieuw vangen en verhouding gemerkte en niet gemerkte dieren bepalen totale populatie : totaal aantal gemerkt = aantal vangst : gemerkte bij de vangst Natuurlijk evenwicht                   Stabiel ecosysteem - ieder factor blijft ongeveer constant, sterke schommelingen worden afgeremd --> natuurlijk evenwicht Populatiegroei wordt afgeremd (negatieve terugkoppeling) door: voedselgebrek ruimtegebrek (voor territoria) ziekten toename van het aantal vijanden gevolg: populatiedichtheid vertoont in de loop der tijd schommelingen natuurlijk evenwicht (biologisch evenwicht) schommelingen rond een bepaalde waarde natuurlijke selectie zwakkere dieren hebben minder overlevingskans --> minder kans om zich voort te planten --> geven minder genen door aan het nageslacht Populatieafname wordt geremd door: meer voedsel beschikbaar meer ruimte beschikbaar In stabiel ecosysteem: veel verschillende populaties geen sprake van sterke schommelingen bij iedere populatie is sprake van een natuurlijk evenwicht Veranderingen in ecosysteem                                     Veranderend ecosysteem --> soortensamenstelling verandert in de loop van de tijd Van belang hierbij zijn: verandering van abiotische factoren natuurlijke selectie invloed van organismen op abiotische factoren plantengroei kan voor afname van dynamiek zorgen invloed van organismen op elkaar uitsterven of verdwijnen van soorten immigratie van soorten uit andere gebieden verloopt van pionierstadium (met pioniervegetatie( --> climaxstadium (met climaxvegetatie) climaxstadium: ecosysteem verandert niet meer kan langdurig blijven bestaan (mits ongestoord) Verandering staat onder invloed van klimaat natuurlijke selectie Of climaxstadium bereikt wordt hangt af van de dynamiek van het ecosysteem Dynamiek is groot als de abiotische factoren sterk schommelen bijvoorbeeld: sterke temperatuur verschillen grote variatie in zoutgehaltes grote variaties in watergehaltes veel wind Bij afnemende dynamiek --> stijging van aantal plantensoorten dat zich kan handhaven. voorbeelden climax-ecosysteem (afhankelijk van klimaat): tropisch regenwoud loofbossen pionierstadium climaxstadium eenvoudig voedselweb weinig soorten (soortenarm - geringe diversiteit) ingewikkeld voedselweb veel soorten (soortenrijk - grote diversiteit) toename in biomassa productiviteit neemt toe biomassa blijft gelijk open kringloop gesloten kringloop sterk wisselende abiotische factoren abiotische factoren veranderen matig minder stabiel stabiel natuurlijk evenwicht © scholte/marree 2005