[home]
[inhoud site][Inhoud bovenbouw][practicum][links]

 

Samenvatting examenstof biologie VWO - tweede fase 11. Gaswisseling Gaswisseling Bouw luchtwegen en longen                         Inhoud animaties gaswisseling mens/ longen Organen borstholte Doorsnede hoofd Bouw ademhalingsorganen - gebruik Binas of Biodata slijmvlies aan de binnenkant van de luchtwegen cellen produceren slijm functie slijmvlies de ingeademde lucht wordt: vochtig gemaakt verwarmd vrijgemaakt van stofdeeltjes en ziekteverwekkers blijven plakken aan het slijm trilhaarepitheel in neusholte en luchtpijp slijmvlies met trilharen trilharen vervoeren het slijm door beweging naar de keelholte Ademhalingsstelsel bestaat uit: neusholte keelholte luchtpijp open gehouden door kraakbeenringen bronchiën vertakkingen van de luchtpijp longen bronchiolen kleinere vertakkingen van de luchtpijp longblaasjes zitten aan het uiteinde van de kleinste vertakkingen van de bronchiën omringd door haarvaten longvlies zit om de longen heen borstvlies is vergroeid met de binnenwand van de borstkas en het middenrif tussen longvlies en borstvlies zit een vloeistoflaagje vloeistoflaagje houdt het longvlies tegen het borstvlies Ventilatiebewegingen                                 Ademhalingsspieren Inademing - kost energie borstholte wordt groter borstvlies en longvlies zitten aan elkaar gekleefd --> long volgt de beweging In- en uitademing longinhoud wordt groter er ontstaat onderdruk lucht stroomt naar binnen borstholte wordt groter door: middenrif naar beneden door spiersamentrekking van middenrifspieren --> buikademhaling borstkas omhoog door samentrekking tussenribspieren --> borstademhaling Uitademing - kost geen energie borstholte wordt kleiner long wordt kleiner lucht in de long komt in kleinere ruimte --> overdruk lucht stroomt naar buiten borstholte wordt kleiner door: ontspannen spieren van middenrif --> middenrif omhoog gedrukt door buikorganen onder invloed van elasticiteit van de buikwand en ontspannen tussenribspieren --> ribben zakken door zwaartekracht naar beneden Diepe uitademing - wel energieverbruik buikspieren trekken samen binnenste tussenribspieren trekken samen --> trekken ribben naar beneden gebeurt ook als lichaam onderste bovenhangt Onderscheiden worden: borst- en buikademhaling borstademhaling (ribademhaling) hierbij zijn betrokken: de buitenste tussenribspieren (bij een normale ademhaling) trekken bij inademing samen --> ribben worden opgetild ontspannen bij uitademing -> borstkas zakt omlaag (zwaartekracht) buikademhaling (middenrifademhaling) hierbij zijn betrokken: spieren van het middenrif trekken bij inademing samen --> middenrif omlaag getrokken ontspannen bij uitademing --> middenrif wordt omhoog gedrukt door organen in de buikholte Ademvolume             Gebruik Binas of Biodata totale capaciteit hoeveelheid lucht die longen maximaal kunnen bevatten vitale capaciteit + restvolume vitale capaciteit hoeveelheid lucht die maximaal uitgeademd kan worden na diepe inademing gebruikt bij sportkeuring restvolume (residulucht) hoeveelheid lucht die na diepe uitademing nog in de long achterblijft ademvolume hoeveelheid lucht die per ademhaling ververst wordt ademminuutvolume hoeveelheid lucht die per minuut wordt ingeademd dode ruimte ruimte in de luchtwegen (luchtpijp, bronchiën e.d.) speelt geen rol bij de gaswisseling Diffusie       Gaswisseling: uitwisseling van O2 en CO2 door diffusie wordt versneld door: groot oppervlak van de longblaasjes --> groot diffusieoppervlak dunne wand van de longblaasjes --> korte afstand tussen lucht in de longen en het bloed in de haarvaten --> kleine diffusieafstand stroming van het bloed --> er wordt steeds nieuw O2 - arm en CO2 - rijk bloed aangevoerd --> groot concentratieverschil tussen lucht in de longen en het bloed in de haarvaten van de longen Samenstelling uitgeademde lucht Opname zuurstof Regeling           Onbewust - door ademcentrum (onderdeel autonome zenuwstelsel) - in hersenstam belangrijkste prikkel is CO2-gehalte van het bloed waargenomen door zintuigjes (chemoreceptoren) in de bloedvaten zintuigjes geven impulsen door aan ademcentrum dan via orthosympatische (sneller) of parasympatische (langzamer) zenuw impulsen naar ademhalingsspieren andere ademprikkel is een pH-daling van het bloed wordt veroorzaakt doordat CO2 oplost in het bloedplasma CO2 + H2O <--> HCO3- <--> H+ + HCO3- melkzuur geproduceerd wordt in de spieren regeling via negatieve terugkoppeling frequentie en diepte van de ventilatiebewegingen kan gevarieerd worden Bewust - door grote hersenen © scholte/marree 2004