[home]
[inhoud site][Inhoud bovenbouw][practicum][links]

 

Samenvatting examenstof biologie VWO - tweede fase 6. Levenscyclus van cellen Celdeling en celgroei deling en groei Uit kunnen leggen hoe deling, groei en ontwikkeling van cellen plaatsvinden en welke betekenis deze processen hebben voor het individu. deling en groei van cellen bij: weefsels groeien onder invloed van inductie - invloed die cellen op elkaar uitoefenen hormonen herstel van weefsels aangroei na een verwonding kunstmatig: weefselkweek bijvoorbeeld voor afdekken van brandwonden ontregelde groei kanker - ontregeling van de het tempo van de celdeling: de cellen blijven doordelen. Er ontstaan tumoren kwaadaardig tumor groeit in andere weefsels uit extra gevaarlijk: uitzaaiingen cellen raken los en komen door bloed of lymfe in andere organen terecht    Celdeling Stadia celdeling kunnen herkennen (gebruik Binas of Biodata) kunnen uitleggen wanneer en hoe verdubbeling van het DNA plaatsvindt en wanneer plasmagroei plaatsvindt. Celcylus interfase - tussen twee celdelingen in G1-fase - toename hoeveelheid cytoplasma en bijmaken van celorganellen S-fase - maken van nieuw DNA (replicatie) Van ieder chromosoom wordt een kopie gemaakt. De twee strengen DNA (chromatiden) blijven met elkaar verbonden door het centromeer G2-fase - toename van cytoplasma mitose - gewone kerndeling celdeling bij dierlijke cellen door insnoering van het celmembraan bij plantencellen gevolgd door vorming van de celwand eerst de middenlamel (van pectine) gevolgd door afzetting van cellulose Mitose - 2n --> 2n + 2n mitose voor groei en herstel mitose in de worteltop van een plant Meiose - gevormde cellen krijgen het halve aantal chromosomen (n) meiose 1 en 2 bij vorming geslachtscellen   zie ook vergelijking mitose-meiose Celspecialisatie en differentiatie ontstaat door in- en uitschakelen van bepaalde genen (bijvoorbeeld door inductie) Chromosomen chromosomen Uit kunnen leggen wat DNA is, wat een chromosoom is en hoe de erfelijke informatie hierin is opgeslagen. Chromosomen bestaan uit DNA Voor bouw DNA: gebruik Binas of Biodata bij alle organismen op dezelfde manier gebouwd alleen volgorde van de nucleotiden is anders bevatten de codes voor de erfelijke eigenschappen (genetische code) zitten in de kern (behalve bij bacteriën) komen meestal in paren voor één afkomstig van vader, één afkomstig van moeder 2n per kern = diploïd bij mens 2n = 46 bij geslachtscellen n per kern = haploïd mutatie - verandering in het DNA komen spontaan voor bijvoorbeeld door fout bij kopiëren van het DNA kunnen veroorzaakt worden door straling bijvoorbeeld radioactieve straling, röntgenstraling en door bepaalde stoffen (mutagene stoffen) bijvoorbeeld teer (sigaretten), asbest Genen gen (genen) stukje van het DNA dat de informatie bevat voor de vorming van een eiwit (enzym) allel (allelen) de overeenkomstige genen in de homologe chromosomen regelt via enzymen de processen in de cel: er wordt kopie gemaakt van het gen = transcriptie kopie is RNA RNA gaat door de kernmembraan naar ribosoom in cytoplasma ribosoom leest RNA af = translatie aminozuren worden in bepaalde volgorde aan elkaar gekoppeld --> eiwit eiwitten zijn bouwstoffen van de cel en een deel werkt als enzym © scholte/marree 2004