[home]
[inhoud site][Inhoud bovenbouw][practicum][links]

 

Samenvatting examenstof biologie VWO - tweede fase 12. Opslag en uitscheiding Opslag en uitscheiding Nieren                                                   Uitscheiding: verwijderen van overtollige stoffen en afvalstoffen uit het bloed Bouw nieren (afbeelding) - gebruik Binas of Biodata nierschors buitenste deel van de nier hierin de kapsels van Bowman niermerg binnenste deel van de nier hierin de nierkanaaltjes met de lissen van Henle nierbekken trechtervormige ruimte de nierkanaaltjes komen hierin uit opvangen van de urine komt uit in de urineleider via urineleider gaat de urine naar de urineblaas Bouw, functie en werking nieren (animatie) verwijderen van afvalstoffen o.a. afbraakproducten van eiwitten ureum urinezuur handhaven van een constant inwendig milieu (homeostase) constant houden van: osmotische waarde van het bloed bloeddruk pH van het bloed door door meer of minder uitscheiden van water meer of minder uitscheiden van positieve of negatieve ionen (Na+, K+, Cl-) Werking (afbeelding) vorming voorurine in haarvatensysteem (glomerulus) bloedplasma wordt uitgeperst door de bloeddruk = ultrafiltratie vloeistof (heet dan voorurine) wordt opgevangen in het kapsel van Bowman voorurine bevat water met alle opgeloste stoffen uit het bloedplasma voorurine bevat bij gezonde personen geen bloedcellen en geen grote eiwitmoleculen terugresorptie in het nierkanaaltje van nuttige stoffen glucose wordt voor een deel ook door de cellen van het nierkanaaltje verbruikt bij actieve terugresorptie mineralen/zouten die nodig zijn water hoeveelheid afhankelijk van de osmotische waarde van het bloed geregeld door hormoon (ADH) door terugresorptie van water is de concentratie van afvalstoffen (o.a. ureum) in urine veel groter dan in voorurine Andere uitscheidingsorganen longen - uitscheiding van CO2 lever - uitscheiding van gal lever (+alvleesklier)                                               Gebruik Binas of Biodata Overzicht werking lever Bloedvoorziening lever Naar de lever toe leverslagader zuurstofrijk poortader - loopt van darmen naar lever zuurstofarm wisselend glucose-gehalte (afhankelijk van aanvoer uit voedsel) Van de lever af leverader zuurstofarm constant glucose-gehalte (binnen nauwe grenzen) Functies lever handhaving glucose-gehalte van het bloed onder invloed van insuline opname van teveel aan glucose uit de poortader omzetting van glucose in glycogeen opslag glycogeen onder invloed van glucagon en/of adrenaline omzetting van glycogeen in glucose afgifte van glucose aan het bloed vorming van glucose (gluconeogenese) uit: andere monosachariden aminozuren melkzuur glycerol afbraak van oude rode bloedcellen bilirubine ontstaat --> gal afbraak van overtollige cholesterol galzure zouten ontstaan --> gal spelen rol bij de spijsvertering emulgeren vetten gal bevat ook cholesterol wat niet afgebroken is tot galzure zouten gal wordt opgeslagen in de galblaas galblaas mondt uit in de twaalfvingerige darm afbraak van overtollige aminozuren (desaminering) vorming van ureum uit ammoniak die vrijkomt bij de afbraak ureum wordt aan het bloed afgegeven verwijderd door de nieren vorming stollingseiwitten fibrinogeen protrombine vorming van niet-essentiële aminozuren uit andere aminozuren (transaminering) afbraak giftige stoffen: geneesmiddelen, alcohol en drugs (detoxificatie) Verband lever - alvleesklier Alvleesklier (eilandjes van Langerhans) Eilandjes van Langerhans maken: insuline (hormoon) zet lever aan tot omzetten van glucose in glycogeen wordt gevormd als glucose-gehalte van het bloed te hoog is glucagon (hormoon) zet lever aan tot het omzetten van glycogeen in glucose wordt gevormd als glucose-gehalte van het bloed te laag is   © scholte/marree 2004