Levenscyclus en erfelijke informatie examenprogramma VWO Levenscyclus van de mens schoolexamen Je kan de feiten van de menselijke voortplanting en ontwikkeling en de hormonale regeling hiervan, kent de toepassing van anticonceptiemethoden, en een beargumenteerde mening geven over de betekenis van seksualiteit op biologisch, medisch, maatschappelijk en persoonlijk vlak. Benodigde voorkennis uit onderbouw: voortplanting bij de mens. gezond gedrag. Weten en kunnen Je kunt: met behulp van anatomische informatie de primaire en secundaire geslachtskenmerken bij de vrouw en de man noemen en in afbeeldingen herkennen. de functies van de geslachtsorganen beschrijven in het bijzonder: vorming en transport van eicellen; vorming, opslag en transport van zaadcellen. aangeven dat een eicel in een eileider bevrucht wordt en dat de innesteling in de baarmoeder plaatsvindt. de functie van trofoblast, placenta en vruchtvliezen uitleggen en hun ontwikkeling beschrijven. aangeven dat placenta, navelstreng, vruchtvliezen en vruchtwater een rol spelen in de voeding en bescherming van het embryo en de foetus. aan de hand van een gegeven afbeelding beschrijven welke veranderingen er plaatsvinden in de bloedsomloop bij de geboorte en vlak erna, en uitleggen wat de functie hiervan is. de lichamelijke ontwikkeling van kind naar volwassene beschrijven, zoals deze in de puberteit plaatsvindt; beschrijven hoe groei en ontwikkeling door voeding en hormonen beïnvloed worden. uitleggen dat de relatie tussen lichaamsoppervlak en volume evenals de verhouding van de lichaamsdelen verandert tijdens de groei. de cyclische veranderingen beschrijven die tijdens de menstruatiecyclus plaatsvinden, aangeven welke hormonen en hormoonklieren bij deze veranderingen betrokken zijn en de invloed van anticonceptiepillen hierop aangeven. een beargumenteerde mening geven over de betekenis van seksualiteit voor de mens in persoonlijk en sociologisch perspectief. een beargumenteerde mening geven over aspecten van seksualiteit zoals: hetero- en homoseksualiteit, erfelijk en cultureel bepaalde verschillen tussen man en vrouw en seksueel geweld. een relatie leggen tussen seksueel gedrag en seksueel overdraagbare ziekten. de effecten beschrijven van oestrogenen, progesteron, placentahormonen, oxytocine en prolactine op vruchtbaarheid, zwangerschap, bevalling en lactatie. aangeven wanneer in de menstruatiecyclus een vrouw vruchtbaar is. aangeven dat er voorwaarden zijn voor een goede vruchtbaarheid in het bijzonder: - voeding; algemene gezondheidstoestand; lichaamsafwijkingen; leeftijd; een geschikte temperatuur in de testes; milieufactoren zoals de afwezigheid van toxische stoffen. methoden aangeven waarmee wordt geprobeerd ongewenste kinderloosheid op te heffen in het bijzonder: kunstmatige inseminatie; in vitro fertilisatie. een beargumenteerde mening geven over het gebruik van nieuwe voortplantingstechnieken bij de mens. de toepassing en het werkingsprincipe aangeven van de volgende anticonceptiemethoden en de voor- en nadelen van deze methoden noemen: coïtus interruptus 'de pil', de 'prikpil', 'implanon'; condoom; vrouwencondoom; spiraaltje; pessarium; sterilisatie. een eigen mening formuleren met betrekking tot de kwaliteit van het leven in relatie met ingrepen van de gezondheidszorg. leefstijl en milieufactoren noemen met betrekking tot voeding en ademhaling die de kans op ziekten verhogen. genotmiddelen en drugs noemen die bij gebruik een gezondheidsrisico opleveren.   Informatie op bioplek Theorie voortplantingsorgaan vrouw ovarium (gedetailleerd) voortplantingsorgaan man testis (gedetailleerd) menstruatiecyclus bevruchting, embryologie zoogdieren Praktische opdrachten Practicum bouw voortplantingsorganen Praktische opdracht voortplanting