Levenscyclus en erfelijke informatie

examenprogramma VWO

Domein C

Je kent de celcyclus en de invloeden uit het interne en externe milieu op de celcyclus, en kan daarbij een relatie leggen met andere organisatieniveaus.

 

Weten en kunnen

Je kunt:

1. aangeven hoe deling, groei en ontwikkeling van cellen plaatsvinden en welke betekenis deze processen hebben voor het individu.
   
   
2. de stadia van mitose en meiose in een afbeelding herkennen en uitleggen wanneer en hoe verdubbeling en verdeling van het erfelijk materiaal (DNA) plaatsvindt en wanneer plasmagroei plaatsvindt; daarbij de fasen in de celcyclus noemen.
   
   
3. uitleggen wat DNA is, wat een chromosoom is en hoe de erfelijke informatie hierin is opgeslagen
   in het bijzonder:
   • genetische code;
   • introns en exons;
   • DNA-fingerprint.
     
     
4. de begrippen allel en gen in verband brengen met de begrippen DNA en chromosoom.
   
   
5. uitleggen dat een mutatie een verandering in erfelijke informatie is en dat mutaties kunnen worden veroorzaakt door straling, carcinogene stoffen ofwel spontaan voorkomen.
   
   
6. aangeven dat groei plaatsvindt door toename in aantal cellen, kanker beschrijven als een voorbeeld van ontregelde groei en weefselkweek als toename in aantal cellen onder kunstmatige omstandigheden.
   
   
7. uitleggen dat celspecialisatie ontstaat doordat bepaalde delen van chromosomen kunnen worden in- of uitgeschakeld; daarbij is er aandacht voor embryonale ontwikkeling, stamcelonderzoek, klonering en veroudering.
   
   
8. aangeven dat cellen invloed op elkaar uitoefenen
   in het bijzonder: inductie.
   
   
9. een mening formuleren en beargumenteren over het gebruik van, cellen, delen van cellen, stoffen van cellen, en organismen in de moderne biotechnologie.

Informatie op bioplek

Overzicht termen en begrippen

Theorie

Chromosomen
Animatie van mitose
Animatie van meiose
Overzicht mitose en meiose
Celcyclus
Mitose in de worteltop van een plant

Klonen

Regeling activiteiten in de cel

Moleculaire genetica