Metabolisme

examenprogramma VWO

Domein D

Je kunt verschillende celprocessen, o.a. assimilatie- en dissimilatieprocessen, onderscheiden en in verband brengen met verschillende organisatieniveaus, en aangeven welke factoren daarop van invloed zijn.

Benodigde voorkennis uit onderbouw:

• bouw van planten;
• functies van plantaardige weefsels;
• verbranding;
• fotosynthese.

Benodigde voorkennis uit andere subdomeinen

• Uit subdomein B2: vorm en functie van celorganellen
• Uit subdomein D5: enzymwerking

Weten en kunnen

Je kunt:

1. aangeven dat stofwisselingsprocessen zich in de cellen van een organisme afspelen.
   
   
2. de begrippen dissimilatie en assimilatie gebruiken.
   
   
3. aangeven dat er verschillende vormen zijn van dissimilatie van organische stoffen waarbij energie wordt vrijgemaakt.
   
   
4. de reactievergelijking van de aërobe dissimilatie van glucose geven:
   
   C₆H₁₂O₆ + 6 H₂O + 6O₂ --> 6CO₂ + 12 H₂O + E.
   
   
5. aangeven hoe de aërobe dissimilatie van glucose verloopt:
   • eerste fase in het cytoplasma met geringe ATP-productie (glycolyse);
   • voortzetting in de mitochondriën (citroenzuurcyclus);
   • vrijkomende energie wordt vastgelegd in ATP of komt vrij als warmte;
   • oxidatieve fosforylering: ADP + Pi + E --> ATP ( elektronentransportketen; protonenpomp;
     ATP-synthase)
     
     
6. aangeven dat de ATP-productie per molecuul glucose bij anaërobe dissimilatie geringer is dan bij aërobe dissimilatie doordat energierijke stoffen, melkzuur of alcohol (ethanol), als eindproduct ontstaan.
   
   
7. aangeven dat ATP de energiebron is voor onder andere synthese van stoffen, beweging en actief transport van stoffen.
   
   
8. aangeven dat in planten bij de opbouw (assimilatie) van organische stoffen energie wordt vastgelegd.
   
   
9. aangeven dat energie voor fotosynthese afkomstig is van licht en onder andere wordt vastgelegd in ATP.
   
   
10. de reactievergelijking van de fotosynthese geven, en daarbij de functie van de chloroplasten aangeven:
    
    6CO₂ + 12 H₂O + E --> C₆H₁₂O₆ + 6 H₂O + 6O₂.
    
    
11. aangeven hoe de fotosynthese verloopt:
    • tijdens lichtreacties waterontleding dankzij zonne-energie, vorming van ATP en aan co-enzym NADP gekoppelde waterstof;
    • tijdens donkerreacties productie van glucose uit een voorraad C-verbindingen en koolstofdioxide met gebruik van producten uit de lichtreactie.
      
      
12. aangeven dat bij alle cellen voortgezette assimilatie plaatsvindt waarbij:
    • glucose de grondstof is voor de opbouw van andere koolhydraten en van vetten;
    • aminozuren de bouwstenen zijn voor eiwitten;
    • bij planten aminozuren en nucleotiden worden gevormd uit glucose en anorganische stikstof- en zwavelverbindingen die zijn opgenomen uit de bodem.

 Informatie op bioplek

Overzicht termen en begrippen

Theorie

Stofwisseling overzicht

Disslimilatie

• celademhaling
• glycolyse
• citroenzuurcyclus
• eindoxidatie
• eindoxidatie membraan
• eindoxidatie model
• ATP

Fotosynthese

• fotosynthese eenvoudig
• fotosynthese 1
• fotosynthese 2
• lichtreactie - animatie
• fotosynthese - model (animatie)
• bladgroenkorrels

Praktische opdrachten

Practicum fotosynthese en gisting