[home][inhoud site][Inhoud bovenbouw][practicum][links]




Dynamiek en homeostase

examenprogramma VWO

Domein E

Ontstaan en handhaving van verscheidenheid

Subdomein E2

centraal examen

Je kunt de betekenis van verscheidenheid in een populatie, onder andere op gen-niveau, aangeven, en opvattingen weergeven over het ontstaan daarvan.

Benodigde voorkennis uit onderbouw:

  • definitie soort;
  • indeling planten- en dierenrijk.

Benodigde voorkennis uit andere subdomeinen:

Weten en kunnen

Je kunt:

  1. de betekenis van verscheidenheid in een populatie aangeven voor de instandhouding van de populatie.

  2. de rol uitleggen die selectie speelt bij het constant blijven of veranderen van de verscheidenheid in een populatie.

  3. allelfrequenties berekenen in een genenpool met behulp van de regel van Hardy-Weinberg.

  4. aangeven dat men met de evolutietheorie tracht het ontstaan van verschillende levensvormen te verklaren door gebruik te maken van de volgende uitgangspunten:
    • mutatie veroorzaakt verscheidenheid binnen populaties;
    • er worden meer nakomelingen geproduceerd dan overeenkomt met de draagkracht;
    • de door natuurlijke selectie aan de omstandigheden best aangepaste individuen hebben de grootste overlevingskans;
    • hierdoor verschuiven allelfrequenties.

  5. aangeven dat men met behulp van de evolutietheorie het ontstaan van bepaalde levensvormen tracht te beschrijven door:
    • als het ware terug te gaan in de tijd via het bestuderen van fossielen;
    • de relatie tussen 'overeenkomstige' delen van verschillende organismen vast te stellen via vergelijkend morfologisch en ontwikkelingsbiologisch onderzoek en via vergelijking van DNA: homologie, analogie.

  6. vroegere en huidige opvattingen en ideeën weergeven over het ontstaan van leven en levensvormen,
    in het bijzonder:
    • generatio spontanea;
    • schepping;
    • evolutie.

  7. aangeven dat ordening mogelijk is op grond van gemeenschappelijke afstamming,
    in het bijzonder:
    evolutionaire verwantschap (bouw en samenstelling DNA en chromosomen).

Informatie op bioplek

Overzicht termen en begrippen

Theorie

Evolutie
Populatiegenetica
Natuurlijke selectie
Endosymbiose
Generatiewisseling bij planten

Praktische opdrachten

Evolutie
Micro-evolutie bij slakken